แนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะด้านการคิดออกแบบของผู้บริหารสถานศึกษา และการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน
Guidelines for Enhancing Design Thinking Attributes of School Administrators and Empowering the Application of Design Thinking in Schools
: ชื่อผู้วิจัย นาง ณัชนัน ศุภสิริสุข
: ตำแหน่ง -
: ปี 2569
: 1
บทคัดย่อ (Abstract)
การคิดออกแบบเป็นแนวคิดสำคัญที่ควรนำมาใช้ในการบริหารโรงเรียน แต่การใช้แนวคิดนี้ไม่ได้รับการศึกษาอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะระดับการนำการคิดออกแบบมาใช้ในโรงเรียน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์และเปรียบเทียบคุณลักษณะด้านการคิดออกแบบ สภาพการใช้การคิดออกแบบ และแนวทางการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียนตามบริบทโรงเรียนและภูมิหลังของผู้บริหารสถานศึกษา 2) เพื่อวิเคราะห์ตัวแปรที่สามารถอธิบายสภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน และ 3) เพื่อพัฒนาแนวทางส่งเสริมคุณลักษณะด้านการคิดออกแบบและการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน วิธีดำเนินการวิจัยแบบผสมวิธี ระยะแรก การวิจัยเชิงปริมาณโดยใช้การสำรวจด้วยแบบสอบถามทางออนไลน์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษาจำนวน 432 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม มีค่าดัชนีความตรงเนื้อหา (S-CVI = 4.70–5.00) ความเที่ยงแบบความสอดคล้องภายใน (Cronbach’s alpha = .919–.944) และความตรงเชิงโครงสร้างจากผลวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน ระยะที่สอง การวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้บริหารสถานศึกษา 12 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์เกี่ยวกับสภาพการบริหารโรงเรียนและการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน จากนั้นบูรณาการข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพเพื่อให้เข้าใจสภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียนในเชิงลึก และพัฒนาแนวทางการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียนโดยมีการประชุมสนทนากลุ่มเพื่อตรวจสอบความเหมาะสมสำหรับการนำสู่การปฏิบัติ มีการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงปริมาณและการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยมีดังนี้
1. คุณลักษณะด้านการคิดออกแบบและสภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียนอยู่ในระดับสูง ผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กใช้การคิดออกแบบน้อยกว่าขนาดกลางและใหญ่ ผู้ได้รับการพัฒนาความรู้ด้านการคิดออกแบบจะใช้การคิดออกแบบสูงกว่า โรงเรียนในพื้นที่ในเมืองมีระดับการใช้การคิดออกแบบสูงกว่าในพื้นที่ห่างไกล ข้อมูลเชิงคุณภาพยืนยันผลการวิจัยว่าบริบทโรงเรียนมีผลต่อระดับการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน
2. ตัวแปรบริบทโรงเรียนและภูมิหลังส่วนตัวสามารถอธิบายระดับการใช้การคิดออกแบบรวมประมาณ 44% และอธิบายผลงานจากการใช้การคิดออกแบบโดยรวมมีค่าประมาณ 44.6%
3. แนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะด้านการคิดออกแบบ ควรมุ่งเสริมศักยภาพผู้บริหารให้เป็น “ผู้นำการออกแบบ” (design leader) การเปลี่ยนแปลง และสร้างความตระหนักในการบริหารจัดการตามแนวคิด “บริบทนำแนวทาง” (context-driven approach) ส่วนการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียนควรดำเนินผ่านกลยุทธ์สำคัญ ได้แก่ 1) การพัฒนาแนวคิด ทัศนคติ และศักยภาพภายในของผู้บริหารและครู 2) การพัฒนาภาวะผู้นำและศักยภาพ 3) การสร้างระบบการมีส่วนร่วม 4) การบริหารจัดการโรงเรียนที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ 5) การออกแบบนวัตกรรมการพัฒนาโรงเรียนที่เหมาะสมกับบริบท 6) การสนับสนุนเครื่องมือ ทรัพยากรและเทคโนโลยี และ 7) การจัดระบบและโครงสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืน
แนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะด้านการคิดออกแบบของผู้บริหารสถานศึกษา และการเสริมศักยภาพการใช้การคิดออกแบบในโรงเรียน Guidelines for Enhancing Design Thinking Attributes of School Administrators and Empowering the Application of Design Thinking in Schools is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 3.0 License.
